ย้อนไปเมื่อ 30 เมษายน 2026 พลเอกอาวุโส มิน อ่อง หล่าย ประธานาธิบดีเมียนมา มีคำสั่งย้ายอดีตผู้นำ ออง ซาน ซูจี ซึ่งถูกคุมขังอยู่ในเรือนจำตั้งแต่รัฐประหารปี 2021 ไปกักบริเวณในบ้านพัก พร้อมระบุว่า มีการสั่งให้ลดโทษซูจี ระหว่างการรับโทษที่เหลือ
ก่อนสถานีโทรทัศน์ MRTV ของทางการเมียนมา จะเผยแพร่ภาพถ่ายของ ออง ซาน ซูจี สวมเสื้อสีชมพู นั่งอยู่กับเจ้าหน้าที่ในเครื่องแบบ 2 คน ซึ่งถือเป็นการปรากฏตัวในรูปแบบภาพถ่ายครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 2021 ซึ่งซูจีถูกนำตัวขึ้นศาลในข้อหาต่างๆ
แม้จะมีภาพถ่ายยืนยันจากกองทัพว่าซูจียังมีชีวิตอยู่ แต่หลายคนยังตั้งข้อสงสัยอยู่ว่า นี่คือภาพถ่ายปัจจุบันของซูจีจริงๆ หรือไม่
เมื่อ 5 พฤษภาคม คิม อาริส บุตรชายของออง ซาน ซูจี กล่าวว่า เขายังไม่ได้รับการติดต่อใดๆ จากแม่ของเขา และขอเรียกร้องความช่วยเหลือจากฝรั่งเศสในการร่วมตรวจสอบว่าแม่ของเขายังมีชีวิตอยู่ หลังจากถูกย้ายไปกักบริเวณในบ้านพัก พร้อมคืนสิทธิพื้นฐานให้กับเธอ อย่างการเข้าถึงการรักษาพยาบาล ทนายความ หรือการติดต่อกับครอบครัว
ฟรองซัวส์ ซิเมอเรย์ ทนายความของออง ซาน ซูจี กล่าวว่า ไม่มีหลักฐานว่าเธอถูกส่งตัวไปที่ไหน ตอนนี้เธอกำลังอยู่ที่ไหน หรือมีชีวิตอยู่หรือไม่ แม้แต่ภาพที่ถูกเผยแพร่ออกมาล่าสุดก็ไม่สามารถรู้ได้ว่าเป็นภาพถ่ายจริงๆ หรือภาพที่สร้างโดย AI
แคทาลินา เดอ ลา โซตา ทนายความอีกคนที่เป็นตัวแทนของออง ซาน ซูจี กล่าวว่า ไม่อาจคิดได้ว่าเธอเสียชีวิตไปแล้ว แต่ทำไมต้องเก็บเรื่องราวของเธอเป็นความลับขนาดนี้ ซึ่งถือเป็นการละเมิดอนุสัญญาระหว่างประเทศทั้งหมด “เราเป็นห่วงสุขภาพของเธอ”
ด้านกระทรวงต่างประเทศฝรั่งเศสระบุว่า ฝรั่งเศสจะยังคงทำงานเพื่อการปล่อยตัวออง ซาน ซูจีโดยทันทีและโดยไม่มีเงื่อนไข
ในฟากของอาเซียนซึ่งมี ‘ฟิลิปปินส์’ ประเทศที่รับตำแหน่งประธานอาเซียนในปีนี้ ได้เรียกร้องให้ทางการเมียนมาอนุญาตให้ทูตพิเศษอาเซียนเข้าพบออง ซาน ซูจี เพื่อเป็นก้าวสำคัญในกระบวนการสร้างความเชื่อมั่น ซึ่งจำเป็นต่อเสถียรภาพของเมียนมาในระยะยาว
นอกจากนั้น กระทรวงการต่างประเทศฟิลิปปินส์ยังเสนอว่า เมียนมาร์ควรอนุญาตให้อองซานซูจีติดต่อสื่อสารกับครอบครัวของเธอเพื่อแสดงให้เห็นถึงความตั้งใจในการสร้างความปรองดองแห่งชาติ
โดยการเปิดทางให้ทูตพิเศษอาเซียนเข้าถึงตัวออง ซาน ซูจี จะช่วยสนับสนุนการมีส่วนร่วมกับทุกฝ่าย และผลักดันการเจรจาทางการเมืองที่ครอบคลุม รวมถึงการสร้างแรงผลักดันสำหรับการเจรจาทางการเมืองและการปรองดองในเมียนมาร์ภายใต้กรอบสันติภาพอาเซียนที่รู้จักกันในชื่อ Five-Point Consensus
อย่างไรก็ตาม การปรากฏภาพอองซาน ซู จี ต่อหน้าสื่อเมียนมา นำมาสู่ข้อสังเกตว่าเป็นส่วนหนึ่งของการเตรียมตัวกลับสู่เวทีโลกของรัฐบาลเมียนมา รวมถึงการเรียกความเชื่อมั่นกลับคืนมา แม้จะพยายามจัดการเลือกตั้งทั่วไปเพื่อสร้างความชอบธรรมในการบริหารประเทศก็ตาม
