เราคงคุ้นเคยกับเหล่าสแกมเมอร์ที่มักแฝงตัวมาในวงการต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการขายของออนไลน์ การลงทุน หรือแม้แต่การเดท แต่ไม่นานมานี้ ‘วงการวิชาการ’ ก็กำลังเผชิญกับปัญหานี้มากขึ้นเรื่อยๆ
ที่ผ่านมา นักวิชาการในจีนหลายคนได้จ่ายเงินค่าธรรมเนียมจำนวนมาก เพื่อเข้าร่วมงานประชุมวิชาการ แต่ภายหลังกลับพบว่า งานประชุมที่โฆษณาไว้ไม่เคยเกิดขึ้นจริง
หลิว เสี่ยว อาจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์และการจัดการ จากมหาวิทยาลัยในเมืองอู่ฮั่น คือหนึ่งในนั้น โดนเธอเล่าผ่าน South China Morning Post ว่าในปี 2024 เธอต้องการมีบทความจากงานประชุมวิชาการ (conference paper) เพื่อขอรับการประเมินคุณวุฒิทางวิชาการ
ในช่วงเวลานั้น เธอก็ไปเจอกับงานประชุมวิชาการแห่งหนึ่งที่กำลังเปิดรับผลงาน พร้อมรับรองว่า บทความที่ผ่านการคัดเลือกจะถูกจัดเก็บในฐานข้อมูลวิชาการชั้นนำ อย่าง Compendex
เมื่อทราบดังนั้น หลิวจึงจ่ายเงินไป 4,600 หยวน (ราว 20,000 บาท) เพื่อเป็นค่าธรรมเนียมการจัดพิมพ์ แต่หลายเดือนต่อมา เมื่อเธอได้รับสำเนาบทความตีพิมพ์ของเธอ ก็พบว่าบทความของเธอถูกตีพิมพ์ในวารสารที่ไม่เป็นที่รู้จัก และไม่ได้รับการยอมรับจากฐานข้อมูลวิชาการตามที่สัญญาไว้
หลังจากนั้น เธอก็มารู้อีกว่าการประชุมวิชาการที่เสียเงินไปนั้น “ประดิษฐ์ขึ้นทั้งหมด” และไม่เคยเกิดขึ้นเลย แม้แต่คณะกรรมการวิชาการที่โฆษณาไว้ก็ถูกสร้างขึ้นมาทั้งหมด
“นักวิจัยไม่ได้ถูกหลอกเพราะพวกเขาไม่ฉลาด” หลิวย้ำ “หากนักวิชาการไม่คุ้นเคยกับวิธีการจัดพิมพ์ผลงานในงานประชุม พวกเขาก็อาจตกหลุมพรางได้ง่าย”
นอกจากกรณีของหลิวแล้ว เหตุการณ์คล้ายๆ กันก็ถูกรายงานเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยปัจจุบันนักวิจัยชาวจีน ตั้งแต่อาจารย์ในมหาวิทยาลัย ไปจนถึงนักวิจัยรุ่นใหม่ในสถาบันชั้นนำ ต่างเผชิญกับแรงกดดันในการตีพิมพ์และนำเสนอผลงานของตัวเอง เพื่อประเมินตำแหน่งทางวิชาชีพ การเลื่อนตำแหน่ง ไปจนถึงการจัดอันดับสถาบัน
นี่จึงเป็นอีกหนึ่งกรณีที่สะท้อนว่า ธุรกิจสีเทากำลังใช้ประโยชน์จากแรงกดดันของการประเมินตำแหน่งของนักวิชาการ เพื่อหาเงินจากค่าธรรมเนียมการจัดพิมพ์บทความ รวมถึงค่าลงทะเบียนงานประชุมวิชาการปลอมๆ
