สถานกาณณ์โลกของเราเดินทางมาถึงจุดตึงเครียดครั้งใหญ่ หลังจากที่สหรัฐฯ จับมือกับอิสราเอล ถล่มอิหร่านแบบ ‘ชิงลงมือก่อน’ จนสร้างความเสียหายต่อทั้งกรุงเตหะรานและอีกหลายเมือง
คำถามคือเหตุผลของการโจมตีครั้งนี้คืออะไร? และจะพาโลกของเราไปถึงจุดไหน?
#ข้ออ้างเรื่องนิวเคลียร์
ประเด็นแรกคือ สหรัฐฯ และอิสราเอลบุกอิหร่านเพื่ออะไร? โดนัลด์ ทรัมป์ อ้างว่า สหรัฐฯ เปิดฉากโจมตีครั้งนี้ก็เพื่อป้องป้องชาวอเมริกัน จากภัยคุกคามโดยตรงอย่าง ‘ระบอบอิหร่าน’ ที่เขากล่าวหาว่าเป็นกลุ่มคนที่โหดเหี้ยม
“ป้องกันไม่ให้เผด็จการหัวรุนแรงที่ชั่วร้ายนี้มาคุกคามอเมริกา” คือคำกล่าวอ้างที่ทรัมป์ยกขึ้นมาในการแถลงข่าว
ทรัมป์กล่าวหาอิหร่านว่ากำลังสร้าง ‘ระบอบก่อการร้าย’ ขึ้นมาบนโลกใบนี้ ผ่านการสะสมและพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งนี่เป็นอีกครั้งที่ทรัมป์แสดงจุดยืนว่า ไม่ต้องการเห็นอิหร่านมาอาวุธนิวเคลียร์เป็นของตัวเอง
“เรากำลังจะทำลายขีปนาวุธของพวกเขา และทำให้อุตสาหกรรมขีปนาวุธของพวกเขาย่อยยับ”
เราขอเพิ่มรายละเอียดอีกนิดสำหรับคนที่ไม่ได้ติดตามข่าวว่า เมื่อปีที่แล้ว สหรัฐฯ ก็เคยโจมตีอิหร่านมาแล้วครั้งหนึ่ง เพื่อทำลายแหล่งพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ที่สำคัญของอิหร่าน
ดังนั้น การโจมตีครั้งนี้ก็คือการย้ำในเป้าหมายเดิมคือ สหรัฐฯ ไปต้องการเห็นอิหร่านมีอาวุธนิวเคลียร์ของตัวเอง และไม่ต้องการให้อิหร่านมีอำนาจมากขึ้นในภูมิภาคตะวันออกกลาง เช่นเดียวกับการต้องการเห็นการเมืองอิหร่านอ่อนแอลง
#โค่นล้มระบอบปกครองอิหร่าน
ตั้งแต่ช่วงปลายปีที่แล้ว การเมืองอิหร่านเองก็อยู่ในสถานการณ์ตึงเครียดมาอย่างต่อเนื่อง โดยประชาชนได้ลุกขึ้นมาต่อต้านรัฐบาลในหลายพื้นที่ โดยผู้ชุมนุมไม่พอใจรัฐบาลในเรื่องการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ ก่อนที่ข้อเรียกร้องจะขยายไปสู่การเปลี่ยนรูปแบบการปกครอง ที่อำนาจสูงสุดอยู่ที่ ‘อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี’ การชุมนุมในระลอกนี้ มีผู้เสียชีวิตหลายพันคน และมีผู้ถูกจับกุมตัวไปกว่าหมื่นคน
ทรัมป์เห็นถึงสถานการณ์นี้เช่นกัน โดยในการแถลงข่าววันนี้ เขายังได้ระบุว่า ตอนนี้ถึงเวลาแล้วที่ชาวอิหร่านจะออกมาโค่นล้มรัฐบาล และระบอบการเมืองแบบเดิมที่เป็นอยู่ ถ้าไม่ทำตอนนี้ก็ไม่รู้ว่าจะมีช่วงเวลาไหนให้ทำอีก
เมื่อการเมืองภายในไม่มั่นคง ทรัมป์จึงใช้จังหวะนี้เป็นแรงเสริมที่จะโจมตีอิหร่าน และพยายามปลุกเร้าให้ผู้คนในอิหร่านออกมาขับไล่ผู้นำด้วยเช่นกัน เพื่อโค่นระบอบการปกครองของอิหร่านให้สิ้นซาก
สิ่งที่ต้องจับตากันต่อไปคือ ปฏิบัติการโจมตีครั้งนี้ของสหรัฐฯ และอิสราเอลจะไปถึงจุดใด? โดยเฉพาะการพยายามจัดการตัวบุคคลสำคัญของอิหร่านอย่าง อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี
#การตอบโต้ของอิหร่าน
ความขัดแย้งครั้งนี้ไม่ได้มีตัวละครแค่สหรัฐฯอิสราเอลและอิหร่านแต่ยังรวมถึงประเทศต่างๆที่เป็นพันธมิตรของแต่ละฝ่ายด้วย
ที่เห็นได้ชัดเจนคือ หลังจากที่อิหร่านถูกโจมตี ก็ได้เริ่มปฏิบัติการตอบโต้สหรัฐฯ ด้วยการโจมตีใส่ฐานทัพของสหรัฐฯ ที่ตั้งอยู่ในตะวันออกกลาง ไม่ว่าจะเป็น กาตาร์ คูเวต ยูเออี จอร์แดน และอิรัก นี่จึงทำให้ตะวันออกกลาง ณ เวลานี้กำลังระส่ำระสายไปทั่วทั้งภูมิภาค
#ระเบียบโลกใหม่ของทรัมป์
ท่าทีแข็งกร้าวในการเมืองระหว่างประเทศของทรัมป์ แสดงให้เราเห็นถึงความไม่แคร์ระเบียบโลกแบบเก่า รวมถึงไม่สนใจว่าสิ่งที่สหรัฐฯ ทำจะขัดต่อกฎหมายระหว่างประเทศหรือไม่
ผศ.ดร.วิบูลพงศ์ พูนประสิทธิ์ นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญการเมืองสหรัฐฯ จากคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เคยวิเคราะห์ถึงท่าทีของทรัมป์ว่า ทรัมป์เชื่ออย่างชัดเจนว่าตัวเองมีอำนาจพิเศษเหนือคนอื่น หรือ ‘Exceptional Power’ และต้องการทำทุกอย่างเพื่อผลประโยชน์ของสหรัฐฯ หรือ ‘America First’
หลังจากนี้ เราคงต้องติดตามกันว่า สถานการณ์ในภูมิภาคตะวันออกกลางจะเป็นอย่างไรต่อไป เมื่อรอบนี้ สหรัฐฯ ก็มีท่าทีที่แข็งกร้าวขึ้นอย่างชัดเจน รวมถึงความขัดแย้งก็กำลังกระจายตัวไปทั่วภูมิภาค และอาจจะเป็นในระดับโลกหลังนี้ด้วยเช่นกัน
#Explainer #อิหร่าน #สหรัฐฯ #TheMATTER
