‘หัวใจ’ เป็นอวัยวะสำคัญที่ทำให้เรายังมีชีวิตต่อไปได้ ดังนั้นการเกิดโรคภัยต่อหัวใจย่อมเป็นเรื่องใหญ่ที่น่ากังวล แต่อาจเรียกได้ว่าเราอาจมีความหวังที่จะรักษาภาวะหัวใจล้มเหลวขั้นรุนแรงได้แล้ว เมื่อนักวิจัยพัฒนา ‘แผ่นแปะ’ ที่จะช่วยซ่อมแซมให้หัวใจทำงานได้ปกติอีกครั้ง
การศึกษาล่าสุดพบว่าภาวะหัวใจล้มเหลวได้ส่งผลกระทบต่อผู้คนมากกว่า 64 ล้านคนทั่วโลก โดยมักจะมีสาเหตุมาจากอาการหัวใจวาย ความดันโลหิตสูง และโรคหลอดเลือดหัวใจ
อย่างไรก็ดี วิธีการที่เราคุ้นหูอย่างการปลูกถ่ายหัวใจ ก็ต้องเผชิญกับอุปสรรคอย่างการมีอวัยวะไม่เพียงพอ ในขณะที่เครื่องปั๊มหัวใจเทียมก็มีราคาแพงและมีอัตราภาวะแทรกซ้อนสูงอีกด้วย
แต่มนุษยชาติอาจกำลังก้าวข้ามขีดจำกัดเหล่านี้ได้ เพราะนักวิทยาศาสตร์ได้พัฒนา ‘แผ่นแปะ’ เสมือนกล้าวเนื้อหัวใจ ที่ปลูกถ่ายลงบนหัวใจได้ ซึ่งสามารถช่วยในการเต้นหรือการทำงานของหัวใจให้ดียิ่งขึ้นได้นั่นเอง
ศาสตราจารย์อิงโก คุตช์ก้า (Ingo Kutschka) ผู้เขียนร่วมงานวิจัยของศูนย์การแพทย์มหาวิทยาลัย Göttingen ในประเทศเยอรมนี กล่าวว่า “ขณะนี้ เรามีการปลูกถ่ายทางชีวภาพที่ปลูกในห้องทดลองเป็นครั้งแรก ซึ่งมีศักยภาพในการทำให้กล้ามเนื้อหัวใจคงที่และแข็งแรงขึ้น”
แผ่นแปะนี้ ทำขึ้นจากเซลล์ที่นำมาจากเลือดของมนุษย์ และดัดแปลงมันให้ทำหน้าที่เป็นเซลล์ต้นกำเนิด ซึ่งจะสามารถไปพัฒนาเป็นเซลล์ประเภทใดก็ได้ในร่างกาย โดยเซลล์ต่างๆ จะถูกนำมาเพาะเลี้ยงและกระตุ้นให้กลายเป็นเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจและเซลล์เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน
จากนั้น เซลล์เหล่านี้จะถูกผสมกับเจลคอลลาเจน (ซึ่งเป็นโปรตีนชนิดหนึ่งที่พบในเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน) และนำไปขึ้นรูปในแม่พิมพ์ที่ออกแบบมาเป็นพิเศษ เพื่อให้ได้ ‘แผ่นแปะรูปหกเหลี่ยม’ ที่จะเอามาติดกันเป็นแผงบนแผ่นเมมเบรน (แผ่นบางๆ) ซึ่งในมนุษย์จะมีขนาดประมาณ 5×10 เซนติเมตรเท่านั้น
ศาสตราจารย์โวล์ฟราม-ฮูเบอร์ตุส ซิมเมอร์มันน์ (Wolfram-Hubertus Zimmermann) ผู้เขียนงานวิจัยร่วมจากศูนย์การแพทย์มหาวิทยาลัย Göttingen กล่าวว่า กล้ามเนื้อในแผ่นแปะมีลักษณะเหมือนหัวใจที่มีอายุเพียง 4-8 ปี
ทีมวิจัยระบุว่า แผ่นแปะนี้เป็นก้าวของการพัฒนาที่สำคัญ เพราะวิธีเดิมในการรักษาภาวะหัวใจล้มเหลวอย่างการฉีดเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจเข้าไปในหัวใจโดยตรง อาจมีผลข้างเคียงอย่างการทำให้เกิดเนื้องอกหรือทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ ซึ่งอาจมีอันตรายถึงแก่ชีวิตได้
ในขณะที่แผ่นแปะช่วยให้สามารถให้เซลล์กล้ามเนื้อหัวใจได้มากขึ้นโดยมีการกักเก็บเซลล์มากขึ้น และจนถึงตอนนี้ ดูเหมือนว่าจะไม่มีความเสี่ยงในการเกิดผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์เหมือนกับการฉีดเซลล์กล้ามเนื้อ
ซิมเมอร์มันน์ และผู้ร่วมวิจัย รายงานในวารสาร Nature ว่าพวกเขาได้ทดสอบแผ่นแปะกับลิงแสมที่แข็งแรง ผลลัพธ์คือ ไม่พบของการเต้นของหัวใจที่ไม่สม่ำเสมอ การก่อตัวของเนื้องอก หรือการเสียชีวิตหรือโรคที่เกี่ยวข้องกับแผ่นแปะ และเมื่อศึกษาหัวใจของสัตว์ 6 เดือนหลังจากฝังแผ่นแปะ พวกเขาพบว่าผนังหัวใจหนาขึ้น โดยขอบเขตขึ้นอยู่กับจำนวนแผ่นแปะที่ใช้
ทีมวิจัยยังได้ทดสอบแผ่นแปะกับลิงที่มีโรคคล้ายกับภาวะหัวใจล้มเหลวเรื้อรัง ในกรณีนี้ ทีมวิจัยพบสัญญาณของการทำงานของหัวใจที่ดีขึ้น เช่น ความสามารถในการหดตัวของผนังหัวใจที่มากขึ้น
จากนั้น นักวิจัยจึงเริ่มขยับนำแผ่นแปะมาใช้กับมนุษย์ เริ่มจากหญิงวัย 46 ปีที่มีภาวะหัวใจล้มเหลวขั้นรุนแรง ในกรณีนี้ แผ่นแปะถูกทำขึ้นมาจากเซลล์ของผู้บริจาค และเย็บติดกับหัวใจที่เต้นของผู้ป่วยด้วยการผ่าตัดแบบแผลเล็ก
อย่างไรก็ดี 3 เดือนต่อมา ผู้ป่วยได้รับการปลูกถ่ายหัวใจใหม่แล้ว ทำให้ทีมวิจัยสามารถวิเคราะห์หัวใจเก่าที่ถูกถอดออกมาได้ ซึ่งพวกเขาพบว่าแผ่นแปะยังคงอยู่ดี และมีเลือดมาเลี้ยงเพียงพอ
ทีมวิจัยกล่าวว่า หากจะให้เห็นผลการรักษาจากแผ่นแปะอย่างชัดเจน ก็อาจต้องใช้เวลา 3-6 เดือน ดังนั้นแผ่นแปะอาจไม่ได้เหมาะสำหรับผู้ป่วยทุกราย แต่ถึงอย่างนั้น จนถึงตอนนี้ก็มีผู้ป่วย 15 รายที่ได้รับแผ่นแปะนี้แล้ว
ซิมเมอร์มันน์กล่าวว่า เป้าหมายไม่ได้อยู่ที่การทดแทนการปลูกถ่ายหัวใจโดยเฉพาะ แต่ “เป็นการรักษาแบบใหม่สำหรับผู้ป่วยที่อยู่ภายใต้การดูแลแบบประคับประคอง และมีอัตราการเสียชีวิต 50% ภายใน 12 เดือน”
ผู้เชี่ยวชาญที่ไม่มีส่วนร่วมในงานวิจัยนี้ส่วนหนึ่งระบุว่า งานวิจัยนี้ได้สะท้อนถึงความก้าวหน้าในวงการการแพทย์ อย่างไรก็ดี ยังคงจำเป็นต้องได้รับการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมต่อไปอีก เพื่อให้แผ่นแปะนี้มีความสมบูรณ์ได้จริง และนำมาใช้รักษาโรคทางหัวใจได้อย่างมีประสิทธิภาพ
อ้างอิงจาก
