ช่วงสิ้นปีแบบนี้ เป็นธรรมดาที่พจนานุกรมสำนักต่างๆ จะพากันออกมาประกาศคำประจำปี หรือ ‘Word of The Year’ กัน
แต่ละพจนานุกรมต่างก็มีวิธีคัดเลือกคำประจำปีแตกต่างกันไป บางแห่งอาจใช้วิธีวิเคราะห์จากข้อความหลายพันล้านคำ หรือบางแห่งอาจใช้วิธีดูจากสิ่งที่ผู้คนมักค้นหาบ่อยๆ แต่ไม่ว่าจะใช้วิธีไหน ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าคำเหล่านี้ต่างก็สะท้อน สังคมและการใช้ภาษาไม่น้อย ทำให้คำประจำปีนั้นๆ มักสามารถอธิบายสิ่งที่ผู้คนให้ความสนใจ และการเปลี่ยนแปลงของปีนั้นได้อย่างดี
สำหรับปีนี้พจนานุกรมแต่ละสำนักประกาศให้คำไหนเป็น Word of The Year ประจำปี 2025 บ้าง เรารวบรวมมาไว้ให้แล้ว
Oxford Dictionary: Rage bait
หลังจากที่เปิดโหวต ผู้คนกว่า 30,000 ได้ยกให้คำว่า ‘Rage bait’ เป็นคำประจำปีอย่างเป็นทางการ คำนี้หมายถึง คอนเทนต์ออนไลน์ที่จงใจสร้างขึ้นเพื่อกระตุ้นความโกรธหรือความไม่พอใจ เพื่อเพิ่มเอนเกจเมนต์ หรือการมีส่วนร่วมบนโซเชียลมีเดีย คำนี้สะท้อนถึงภาพรวมของปี ที่มีข่าวคราวความขัดแย้งในสังคม การถกเถียงถึงการนำเสนอเนื้อหาบนโลกออนไลน์ ความกังวลเกี่ยวกับการใช้โซเชียลมีเดียที่เพิ่มขึ้น จึงทำให้คำนี้ถูกใช้มากขึ้นตามถึง 3 เท่าในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา คำนี้ถูกยกให้เป็นคำที่อธิบายปรากฏการณ์บนอินเทอร์เน็ตของปีนี้ได้อย่างดี
Cambridge Dictionary: parasocial
ปีนี้ Cambridge Dictionary ยกตำแหน่งคำประจำปีให้คำว่า ‘parasocial’ หมายถึงความสัมพันธ์แบบทางเดียวที่เรารู้สึกผูกพันกับคนดัง ตัวละคร แต่ปีนี้คำนี้ได้ถูกขยายไปถึง AI chatbot ที่หลายบริษัททยอยเปิดตัวในปีนี้ด้วย ที่ผ่านมาโซเชียลมีเดียอาจทำให้เหล่าแฟนๆ รู้สึกสนิทสนมกับคนดังมากขึ้น แต่ปัจจุบันการมาถึงของ AI chatbot ก็กลายเป็นเพื่อนของเราอีกคนเช่นกัน ปรากฏการณ์นี้ส่งผลกระทบต่อเด็กและสุขภาพจิตเพิ่มมากขึ้น จนทำให้คำนี้ถูกค้นหาเป็นวงกว้าง และในเดือนกันยายน พจนานุกรมเคมบริดจ์ได้ปรับนิยามของคำว่า parasocial ให้ขยายไปถึงความสัมพันธ์กับปัญญาประดิษฐ์เพื่อให้ครอบคลุมมากขึ้นด้วย
Collins Dictionary: vibe coding
สำหรับ Collins Dictionary ได้เลือกให้คำจากโลกเทคโนโลยีเป็นคำประจำปี นั่นคือ ‘vibe coding’ หมายถึงการสั่งงาน AI ด้วยภาษาธรรมชาติ เพื่อช่วยเขียนโค้ดแทนการเขียนเองทีละบรรทัด คำนี้มาจาก อังเดรย์ คาร์พาธี (Andrej Karpathy) อดีตผู้อำนวยการด้าน AI ของ Tesla และผู้ร่วมก่อตั้ง OpenAI เพื่ออธิบายว่า AI ช่วยให้ทำงานง่ายขึ้น เหมือนการเขียนโปรแกรมไปตามความรู้สึก อย่างไรก็ตาม ความเห็นจากฝั่งบรรดาผู้เชี่ยวชาญก็ได้แสดงความกังวลว่าวิธีการนี้อาจทำให้หลายคนมองข้ามความรู้พื้นฐานและความเสี่ยงด้านความปลอดภัยไป แม้สุดท้ายจะยังไม่มีข้อสรุปของข้อถกเถียงนี้ แต่คำนี้ก็สะท้อนถึงความสัมพันธ์ระหว่างเรากับเทคโนโลยี ที่เข้ามามีบทบาทในโลกการทำงานอย่างเลี่ยงไม่ได้
Macquarie Dictionary: AI slop
ด้าน Macquarie Dictionary ดิกชันนารีภาษาอังกฤษออสเตรเลีย ยกให้ ‘AI slop’ ขึ้นแท่นเป็นคำประจำปีนี้ โดยเป็นคำแสลงหมายถึง คอนเทนต์คุณภาพต่ำที่สร้างขึ้นด้วย AI ซึ่งมักมีความผิดพลาดและไม่ใช่สิ่งที่ผู้ใช้ร้องขอ คณะกรรมการอธิบายว่าในปีนี้เราได้เห็นภาพของคำว่า slop ที่แปลว่าเหลวหรือเลอะเทอะ ได้ชัดเจนขึ้น ซึ่งก็มาจากการใช้ AI generated ทั่วโลกออนไลน์ จากเดิมที่เราเป็นเพียงแค่คนสืบค้นข้อมูลเท่านั้น แต่ปัจจุบันเราอาจต้องกลายเป็นคนเขียน prompt เพื่อลบความผิดพลาดของ AI ด้วย ทำให้พวกเขาคาดการณ์ว่า slop น่าจะกลายเป็นส่วนหนึ่งของภาษาต่อไปอีกหลายปี
Dictionary.com: 67
มาถึง Dictionary.com ที่ประกาศคำประจำปีที่แตกต่างไปจากเจ้าอื่นๆ ด้วยการเลือกตัวเลขแทนคำศัพท์ อย่าง 67 (ซิกซ์-เซเว่น) ตัวเลขที่เด็กเจน Alpha เข้าใจกันดี (แต่ผู้ใหญ่เห็นแล้วได้แต่เกาหัวแกรกๆ มันใช้ยังไงหว่า) หลังจากที่ Dictionary.com ได้วิเคราะห์ข้อมูลจำนวนมหาศาล ตั้งแต่พาดหัว ไวรัลบนโซเชียล การค้นหาบนเสิร์ชเอนจิน ก็พบว่าคำว่า 67 ก็เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด ซึ่งต้นเหตุที่ทำให้ไวรัลก็เชื่อว่ามาจากเพลง ‘Doot Doot (6 7)’ ของ Skrilla นั่นเอง
ถึงตรงนี้ผู้ใหญ่หลายคนอาจรออ่านว่า แล้วมันมีความหมายว่าอะไรกันแน่? คำตอบอาจจะทำให้ผิดหวังเล็กน้อย เพราะมันไม่มีคำแปลตรงตัว บางคนบอกว่า 67 หมายถึง ‘งั้นๆ’ หรือ ‘ก็ประมาณนั้นแหละ’ เด็กหลายคนใช้ตอบทุกคำถาม เพื่อกวนประสาทผู้ใหญ่ เช่น วันนี้เป็นไงบ้างลูก ที่โรงเรียนสนุกไหม เจ้าเด็กก็อาจสวนกลับมาว่า ‘67!’ แทน ดังนั้น Dictionary.com จึงสรุปง่ายๆ ว่า บางทีสิ่งที่สำคัญที่สุดของคำนี้ คือมันนิยามไม่ได้ ไม่มีความหมาย หรือเรียกง่ายๆ ว่าเป็นผลผลิตของ brainrot อย่างแท้จริง ถึงแม้จะดูไร้ความหมาย แต่อีกมุมหนึ่งคำนี้ก็สร้างความรู้สึกเชื่อมโยงให้กับคนรุ่นใหม่ และสะท้อนถึงความรวดเร็วในยุคนี้ที่คำใหม่ๆ สามารถแพร่กระจายได้ภายในพริบตา
แล้วทุกคนละคิดว่าคำไหนเหมาะจะเป็นคำประจำปีของไทยที่สุด
อ้างอิงจาก
https://corp.oup.com/word-of-the-year/
https://dictionary.cambridge.org/editorial/word-of-the-year
https://www.collinsdictionary.com/woty
https://www.macquariedictionary.com.au/macquarie-dictionary-word-of-the-year-for-2025/
https://www.dictionary.com/e/word-of-the-year-2025/
