หลังงาน GMMTVNEXT: GENERATION HAPPY จบไป คมใบสับปะรด ได้กลายเป็นอีกหนึ่งสุดยอดซีรีส์วายที่น่าจับตา ทั้งในระดับเรื่องจากการเป็นผลงานของนักเขียนซีไรต์อย่าง ร เรือในมหาสมุท ผู้เขียนสิงโตนอกคอก และเป็นผลงานของผู้กำกับ นุชี่—อนุชา บุญยวรรธนะ ผู้สร้าง มะลิลา (2017) หนึ่งในหนังวายที่ลึกล้ำและงดงาม ซึ่งการกลับมาของนุชี่ในครั้งนี้ ได้คู่นักแสดงสำคัญคือ เต—ตะวัน วิหครัตน์ และ นิว—ฐิติภูมิ เตชะอภัยคุณ
กระนั้น ความสำคัญของ คมใบสับปะรด ไม่ใช่การการกลับมาของการรวมยอดฝีมือ แต่คือการเลือกเรื่องราวของชีวิตแรงงานที่เดินทางไปทำงานในไร่สับปะรดในฮาวายเมื่อ 20 ปีก่อน ที่ว่าด้วยการกลับมาของภาพความรัก ความปรารถในรักต้องห้าม โดยมีฉากหลังสำคัญเป็นพื้นที่เพาะปลูกขนาดใหญ่ หรือ Plantation
พื้นที่เพาะปลูกถือเป็นหนึ่งในพื้นที่สำคัญของขนบหนังวาย ทำให้เรานึกถึงภาพแรงงานคาวบอยหนุ่มในตำนาน กับพื้นที่หุบเขาอันเป็นเหมือนสวนสวรรค์ ซึ่งทำให้ความรักของเควียร์กลายเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ สู่พื้นที่ไร่สับปะรด พื้นที่ธรรมชาติในฐานะส่วนหนึ่งของการกำกับกะเกณฑ์ โดยมีการผลิตสับปะรดเป็นภาพแทนของการกดขี่ ที่ไม่ใช่แค่การกดขี่แรงงาน แต่คือการกะเกณฑ์เพศสถานะ ทำให้ความรักที่ปกติ เป็นเรื่องของรักต่างเพศ
เป็นความรักรูปแบบเดียว เหมือนกับลูกสับปะรด ผลิตผลที่ถูกบังคับให้ ‘มีผลผลิต’ ‘ได้มาตรฐาน’ แต่กลับเต็มด้วยความรุนแรงและความเป็นพิษ
ธรรมชาติในฐานะพื้นที่ของความปรารถนา
คำว่าธรรมชาติเป็นเงื่อนไขสำคัญในการกำกับกะเกณฑ์ประเด็นการเมืองเรื่องเพศ เรียบง่ายที่สุดคือ ความรักของคนเพศเดียวกันมักถูกนิยามว่าเป็นความรักที่ผิดธรรมชาติ ส่วนสิ่งที่ถูกธรรมชาติ (เป็นปกติ) คือความรักต่างเพศ อันเป็นความรักของชายหญิง
ทว่า การเล่าเรื่องความรักของคนเพศเดียวกันหรือเควียร์ ตั้งแต่งานเขียนสำคัญอย่าง Brokeback Mountain กลับเลือกนำเสนอให้ฉากของความรัก ซึ่งเป็นไปได้ ด้วยการมีความรักในพื้นที่ธรรมชาติ และให้ความรักเป็นของธรรมชาติว่าด้วยความปรารถนา ณ พื้นที่ธรรมชาติคู่ตรงข้ามกับพื้นที่เมือง ซึ่งความรักของเอนนิสและแจ็ค สามารถเปิดเผยความปรารถนาซึ่งกันและกันออกมาได้
กรณีนี้ จุดเริ่มต้นของความรักยุคบุกเบิกจึงเกิดขึ้นในพื้นที่ธรรมชาติ พื้นที่ลับตาคน เป็นพื้นที่เลี้ยงแกะ ซึ่งมีการตีความว่า พื้นที่ธรรมชาติในความรักของเควียร์ ถูกวาดให้เป็นเหมือนสวนอีเดน สวนสวรรค์ให้ชวนย้อนกลับมามองภาพความรักต้องห้าม ที่จริงๆ แล้วเป็นพื้นที่ทางวัฒนธรรม เป็นสิ่งที่มนุษย์สร้าง นั่นเพราะวัฒนธรรม (Culture) ไม่ใช่ธรรมชาติ (Nature) กระนั้นแล้ว อะไรคือความปกติและอะไรคือความเป็นธรรมชาติ?
Plantation: ภูมิทัศน์แห่งบาดแผลและการผลิตความปกติ
ภาพเรื่องเควียร์จึงสัมพันธ์กับกรอบการวิจารณ์แบบนิเวศ (ecology) ซึ่งตัวบทต่างๆ ใช้ภาพความหมายเกี่ยวโยงกับความเป็นธรรมชาติ และทำให้เห็นถึงกรอบคิดที่สร้างความเป็นธรรมชาติและความผิดธรรมชาติ พื้นที่ธรรมชาติมักเป็นพื้นที่อุดมคติ เป็นพื้นที่ที่ยิ่งใหญ่ สวยงาม และสามารถแสดงตนได้ ก่อนจะถูกพื้นที่สังคมของมนุษย์เข้าทุบทำลายความผิดปกติให้สิ้นไป
ตรงกันข้าม ในมิติความรักของเควียร์ แม้จะมีธรรมชาติเป็นพื้นหลัง และมีความสัมพันธ์ต้องห้ามเป็นฉากหน้า ทว่าเรื่องราวแม้แต่ใน Brokeback Mountain ก็มีเงื่อนไขการเป็นแรงงานชายหนุ่ม อันทำให้ความรักไม่อาจสมปรารถนาได้ ความรักของแรงงานต้อนแกะทั้งสองเกิดขึ้นตามฤดูกาล เมื่อหมดช่วงฤดูก็จบลงทำให้ทั้งคู่ต้องถอยลงจากภูเขา รวมถึงความยากจนป็นเงื่อนไขของแอนนิส ที่ทำให้ไม่สามารถรับความฝันของการไปสร้างฟาร์มเล็กๆ ที่หลีกลี้ออกจากสังคมที่มองว่าทั้งสองคือความผิดปกติไปได้
ตรงนี้เองที่ทำให้คมใบสับปะรด เป็นอีกหนึ่งการใช้ภาพของสวนขนาดใหญ่ พื้นที่ผลิตของแรงงานหนุ่มสองคนที่เกิดความสัมพันธ์กัน พื้นที่ไร่สับปะรด จึงอาจเป็นภาพของพื้นที่การ ‘ผลิตผลผลิต’ และเป็นพื้นที่ที่ธรรมชาติ ถูกบังคับด้วยเงื่อนไขของสังคมมนุษย์
ลูกสับปะรดถูกปลูกเรียงราย และบังคับให้ออกผลในมาตรฐานเดียวกัน ในห้วงเวลาที่เหมาะสม เป็นลูกสับปะรด ‘ปกติ’ ที่เหมาะสมและได้คุณภาพ ภาพของการผลิตสับปะรด จึงคล้ายกับสื่อถึงความปรารถนาของมนุษย์ ที่ถูกวางกรอบให้ออกมาในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง เป็นผลไม้ที่ได้มาตรฐาน ถูกทำให้เป็นระเบียบ อยู่ในรูป ในรอย ในนามของความถูกต้องเหมาะสม กระทั่งในนามของการผลิตผลิตผล
ภาพของแพลนเทชั่นที่ยิ่งใหญ่ เรียงรายสุดลูกหูลูกตา เป็นพื้นที่ความงาม ที่ซ้อนไว้ด้วยการบิดผัน บังคับกะเกณฑ์ธรรมชาติ ด้วยมาตรฐานและกลไกที่มนุษย์สร้างขึ้น เต็มไปด้วยความเป็นพิษ สิ่งแปลกหลอม รอยแผลที่บาดลึกและเจ็บลงไปในเนื้อหนังของมนุษย์ เป็นความเจ็บปวด การกดขี่ การควบคุม การรักษาความเป็นระเบียบ ประหนึ่งการผลิตสับปะรด ไม่ต่างการผลิตความรักในโลกสมัยใหม่ โลกที่เรายอมรับความรักแค่รูปแบบเดียว แต่เป็นความรักในนามของความปกติ ที่สร้างขึ้นด้วยเงื่อนไขและสิ่งประดิษฐ์ของมนุษย์
พื้นที่เพาะปลูกขนาดใหญ่ จึงไม่ใช่แค่ภาพพื้นที่ของความเจ็บปวดและการกดขี่ในทางกายภาพเท่านั้น แต่อาจเป็นภาพสะท้อนของความสัมพันธ์และความปรารถนาของร่ายกายที่เต็มไปด้วยเลือนเนื้อที่ซุกซ่อนในระหว่างใบสับปะรด ความรักที่ร้อนไปด้วยความปรารถนาและงดงาม แต่ถูกวาดไปรอยปาดบนผิวกาย ของเรือนร่างอันอบอุ่น
สุดท้าย คมใบสับปะรด จึงเป็นอีกหนึ่งซีรีส์ที่น่าจับตา ว่าในที่สุดแล้ว ในความงามของความสัมพันธ์ ความรักต้องห้าม การกดขี่ และการเลือกใช้ฉากของพื้นที่เพาะปลูกที่เราคุ้นเคย จะให้ภาพความเปรียบของความกดขี่ ที่ทำให้ความรักของเรากลายเป็นความรักที่มีมาตรฐานเดียว
ดังเช่นลูกสับปะรด
อ้างอิงจาก
