เกิดเหตุการณ์ผิดปกติมากมายในวันเลือกตั้งล่วงหน้าเมื่อสัปดาห์ก่อน สะท้อนผ่านเสียงประชาชนที่ต่างออกมาเล่าบนโลกออนไลน์ แน่นอนว่าผู้ที่ถูกเรียกร้องให้รับผิดชอบต่อเหตุการณ์นี้มากที่สุด คือ คณะกรรมการการเลือกตั้ง หรือ กกต.
วันนี้ (9 พฤษภาคม) ที่งาน “เลือกตั้งทั่วไป 2566: เปลี่ยนแปลง เปลี่ยนผ่าน หรือเป็นต่อ” งานรัฐศาสตร์เสวนา ภาควิชาการปกครอง เข็มทอง ต้นสกุลรุ่งเรือง อาจารย์รัฐศาสตร์ จุฬาฯ พูดถึง กกต. ในฐานะปัจจัยสำคัญทางการเมือง
เข็มทองชี้ว่า การที่ กกต. ซึ่งเป็นองค์กรอิสระอยู่เหนือการเมือง มีอำนาจชี้เป็นชี้ตายพรรคการเมืองและการเลือกตั้ง เป็นสิ่งที่ไม่ดีต่อระบอบประชาธิปไตย
อาจารย์รัฐศาสตร์อธิบายว่า โดยหน้าที่แล้ว กกต. ต้องรับผิดชอบงาน 2 ส่วน ได้แก่ 1.ส่วนบริการ (service) หรือการจัดการเลือกตั้งที่ควรอำนวยความสะดวกให้คนไปใช้สิทธิเยอะที่สุด ให้ง่าย สะดวก และใช้ต้นทุนน้อยที่สุด กับ 2.ส่วนตรวจสอบความสุจริตโปร่งใส ซึ่งเข็มทองระบุว่า วิธีคิดเรื่องการตรวจสอบดันเด่นชัดกว่าส่วนบริการ
“เราไม่เห็นวิธีคิดเรื่องการบริการ เห็นแต่ในแง่ผู้คุมกฎ กกต. ไปเน้นสุจริตโปร่งใส ไม่ได้บอกว่ามันไม่ดี แต่ กกต. ใช้อำนาจเรื่องวิธีคิดด้านความโปร่งใสเพื่อสถาปนาตัวเองเป็นผู้ชี้ขาดทางศีลธรรมอยู่หรือเปล่า” เข็มทองกล่าว ก่อนจะยกตัวอย่างกฎการห้ามใส่เสื้อที่มีสัญลักษณ์พรรคในวันเลือกตั้ง พร้อมกับพฤติกรรมผู้เลือกตั้งที่อาจมีสติในการตัดสินใจมากกว่านั้น
สำหรับเข็มทอง กกต. มองประชาชนเป็น “ฟองน้ำ ประการังไม่มีสมอง” จึงต้องมาควบคุม อย่างไรก็ดี การเลือกตั้งล่วงหน้าที่ผ่านมากลับยังมีปัญหาที่มาจากทั้งระดับเจ้าหน้าที่ปฏิบัติการที่ไม่ได้รับการฝึกอบรมมากเพียงพอ และจากทั้งผู้บริหารหรือ กกต. ที่เป็นต้นตอและคนดูแล
อีกประเด็นที่น่าสนใจ คือ การมองว่า กกต. มีหน้าที่เพียงเลือกตั้งแล้วจบเท่านั้นอาจไม่จริงเสียทีเดียว เข็มทองชี้ให้เห็นว่า หน้าที่ กกต. จะยังไม่จบลงในวันเลือกตั้งเท่านั้น เพราะหลังเลือกตั้งจะมีเรื่องของการฟ้องร้อง ตรวจสอบ และยุบพรรคอีก “กกต. ยังมีหน้าที่สำคัญต่อจากนี้อีกเป็นปี อย่างน้อยที่สุดก็ทำให้เกิดความไร้สเถียรภาพในรัฐบาลที่จะจัดตั้งใหม่ได้”
ท้ายที่สุด เข็มทองระบุว่า กกต. ที่ถูกจัดตั้งขึ้นมาเพื่อทำลายอุปสรรคเมื่อ 20 กว่าปีก่อน ดันกลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบราชการธรรมดาเสียเอง ซึ่งระบบราชการในสายตาของเขา คือทำงานด้วยความสะดวกของผู้ทำ ไม่ได้บริการประชาชน
“20 กว่าปีที่ผ่านมา กกต. สูญเสียความเป็นองค์กรอิสระในลักษณะองค์กรใหม่ที่พยายามปฏิรูปการเมืองไทย เจ้าหน้าที่ก็รับมาจากหน่วยงานงานราชการอื่น ตัวหัวก็มาจากข้าราชเกษียณหรือศาล มันก็เป็นองค์กรสุดยอดของความข้าราชการ ทำงานไปวันๆ ซึ่งมันผิดจากวัตถุประสงค์ที่เราต้องการ” เข็มทองระบุ
#กกตมีไว้ทำไม #กกต #เลือกตั้งล่วงหน้า #TheMATTER
