‘พลาสติก’ ที่เราเคยพบเห็นกันบ่อยๆ ตามบรรณจุภัณฑ์ต่างๆ หรือแม้กระทั่งขวดน้ำที่เราดื่ม แต่เคยสงสัยหรือไม่ว่าการใช้งานพลาสติกเหล่านี้ จะมีสักเศษเสี้ยวหรือสารปนเปื้อนอะไรเข้าสู่ร่างกายของเราหรือเปล่า? แต่จริงๆ แล้วเศษพลาสติกอาจทำร้ายเราได้มากกว่านั้น
มีงานวิจัยชิ้นใหม่พบว่า มีเศษพลาสติกและไมโครพลาสติกอยู่ในเนื้อเยื่อจมูกของศพมนุษย์
ไมโครพลาสติกดังกล่าวถูกพบใน ‘ป่องรับกลิ่น’ (olfactory bulb) ซึ่งเป็นส่วนของจมูกที่ทำหน้าที่ตรวจจับกลิ่นบริเวณฐานของสมอง
ซึ่งเมื่อไมโครพลาสติกเข้ามาอยู่บริเวณนี้แล้ว ก็จะสามารถเคลื่อนย้ายไปยังบริเวณอื่นๆ ของสมองได้ ซึ่งการเคลื่อนย้ายขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งรูปร่างของไมโครพลาสติก ขนาด และกลไกลการป้องกันของร่างกาย
ลูอิส เฟอร์นานโด ลอเรนโค (Luís Fernando Lourenço) นักวิจัยที่ศึกษาด้านไมโครพลาสติก กล่าวว่า ด้วยความที่ไมโครพลาสติกมีขนาดและรูปร่างเล็ก จึงมีแนวโน้มที่จะผ่านชั้น microglia cells ในชั้นกั้นเลือด-สมองที่เป็นเยื่อปกป้องสมองและไขสันหลังจากสารอันตรายได้
ขณะที่ผู้ช่วยศาสตราจารย์ด้านเภสัชวิทยาและพิษวิทยาในรัฐนิวเจอร์ซี (ซึ่งไม่ได้มีส่วนร่วมในการศึกษาครั้งนี้) กล่าวว่า เขาไม่รู้สึกแปลกใจเลย เพราะเขาคิดว่าพลาสติกจะมีอยู่ทุกส่วนในร่างกาย ซึ่งการศึกษาในครั้งนี้เป็นเพียงหนึ่งหลักฐานเพิ่มเติมเท่านั้น
เมื่อพูดถึงการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับพลาสติกและสุขภาพของมนุษย์มีการถกเถียงกันภายในชุมชนวิทยาศาสตร์ว่า หลักฐานที่มีอยู่ในขณะนี้สะท้อนถึงผลกระทบในความเป็นจริงได้เพียงพอหรือไม่
ทว่าจากการศึกษาล่าสุดหลายชิ้นพบว่า มีไมโครพลาสติกและนาโนพลาสติกในเนื้อเยื่อสมองของมนุษย์ อัณฑะและองคชาต เลือดของมนุษย์ เนื้อเยื่อปอดและตับ ปัสสาวะและอุจจาระ น้ำนมแม่และรก
จากการวิเคราะห์ครั้งแรกเพื่อแสดงให้เห็นถึงอันตรายต่อสุขภาพของมนุษย์ การศึกษาเมื่อเดือนมีนาคมพบว่า ผู้ที่มีไมโครพลาสติกหรือนาโนพลาสติกในเนื้อเยื่อหลอดเลือดแดงคอโรติดมี ‘ความเสี่ยง’ ที่จะมีอาการหัวใจวาย โรคหลอดเลือดสมอง หรือเสียชีวิตจากสาเหตุใดๆ ก็ตามในช่วง 3 ปีข้างหน้ามากกว่าผู้ที่ไม่มีไมโครพลาสติกถึง 2 เท่า
ไมโครพลาสติกสามารถเข้าไปในเซลล์และเนื้อเยื่อแต่ละเซลล์ในอวัยวะสำคัญได้ ซึ่งอาจขัดขวางกระบวนการทำงานของเซลล์และสะสมสารเคมีที่รบกวนต่อมไร้ท่อ ซึ่งสารเคมีเหล่านี้อาจแพร่กระจายไปที่ตับ ไต และสมอง ซึ่งอาจส่งต่อจากรกสู่ทารกในครรภ์ได้
ขณะที่งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Network Open พบว่า มีไมโครพลาสติกอยู่ในป่องรับกลิ่นของศพ 8 ศพจากทั้งหมด 15 ศพ โดยมีขนาดตั้งแต่ 5.5 ไมโครเมตร หรือ 0.000217 นิ้ว ถึง 26.4 ไมโครเมตร หรือ 0.001039 นิ้ว เมื่อเปรียบเทียบกันแล้ว เส้นผมของมนุษย์ 1 เส้นมีความกว้างประมาณ 80,000 นาโนเมตร หรือ 0.00315 นิ้ว
อย่างไรก็ตาม ขนาดของพลาสติกที่พบในป่องรับกลิ่นของศพมนุษย์นั้นมีขนาดเล็กกว่ามากเมื่อเทียบกับการศึกษาอื่นๆ หลายฉบับที่ระบุว่ามีไมโครพลาสติกอยู่ในอวัยวะของมนุษย์ เช่น รก ไต และตับ อีกทั้งการศึกษานี้ยังไม่สามารถระบุแหล่งที่มาของการสัมผัส หรือสาเหตุที่ผู้เสียชีวิตบางคนอาจมีร่องรอยของพลาสติกในจมูกในขณะที่บางคนไม่มี
สิ่งที่เราได้เรียนรู้จากงานวิจัยชิ้นนี้คือ เมื่อเยื่อบุโพรงจมูกของมนุษย์เกิดการอักเสบไมโครพลาสติกจะสามารถแทรกซึมเข้าไปได้ง่ายดายมากขึ้น โดยไมโครพลาสติกมาจากเสื้อผ้าที่ทำจากผ้าสังเคราะห์ หรือสิ่งของที่ใช้ในชีวิตประจำวันเช่น บรรจุภัณฑ์อาหาร พรม ผ้าม่าน
American Academy of Pediatrics เกี่ยวกับสารเติมแต่งอาหารและสุขภาพของเด็กได้ออกมาแนะนำว่า ให้ลดการสัมผัสสารเคมีในอาหารและผลิตภัณฑ์บรรจุภัณฑ์อาหาร ซึ่งวิธีหนึ่งคือการลดปริมาณการใช้พลาสติกโดยใช้ภาชนะสแตนเลสและแก้วเมื่อสามารถทำได้
หลีกเลี่ยงการอุ่นอาหารหรือเครื่องดื่มในไมโครเวฟด้วยพลาสติก รวมถึงการอุ่นนมแม่ที่ปั๊มออกมาด้วยภาชนะพลาสติก เพราะความร้อนอาจทำให้สารเคมีรั่วไหลออกมาได้
อ้างอิงจาก
